Το κλίμα και οι μέρες του Ψυχρού Πολέμου αναβιώνουν, αφού τη φορά με επίκεντρο στη Συρία, όπου ο Βλαντιμίρ Πούτιν φαίνεται πως δημιουργεί μια ιδιότυπη ομπρέλα προστασίας, ενισχύοντας τις ρωσικές δυνάμεις μετά την κατάρριψη του ρωσικού μαχητικού από τουρκικά πυρά στα σύνορα Τουρκίας – Συρίας.
Εδώ και τρία 24ωρα, Ρωσία και Τουρκία βρίσκονται στο χείλος του πολέμου. Πότε δηλώνουν πως θέλουν να ρίξουν τους τόνους, πότε τους "σηκώνουν". Όπως κάνει τώρα ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν, που αναβαθμίζει ποιοτικά τις ρωσικές δυνάμεις στη Συρία και στέλνει μήνυμα προς το ΝΑΤΟ, την Ευρωπαϊκή Ένωση και φυσικά τις ΗΠΑ.
Σύμφωνα με την εφημερίδα Kommersant, ο Ρώσος πρόεδρος αποφάσισε να στείλει στη Συρία επιπλέον 10 ή 12 καταδιωκτικά αεροσκάφη, ενώ στην περιοχή οι Ρώσοι θα αναπτύξουν και πυραύλους S-400 με βεληνεκές ως και 250 μίλια!
Οι ρωσικές ενισχύσεις θα στα σταλούν στη ρωσική βάση του Hmeymim και πλέον κάθε ένα από τα 24 βομβαρδιστικά που επιχειρούν στη Συρία από το τέλος Σεπτεμβρίου, θα συνοδεύεται από ένα καταδιωκτικό!
Με απόφαση του ρωσικού υπουργείου Άμυνας, μετά την κατάρριψη του Su-24, που έφερε Τουρκία - Ρωσία στα πρόθυρα του πολέμου, όλα τα ρωσικά βομβαρδιστικά που επιχειρούν στη Συρία θα πετούν υπό την κάλυψη ενός καταδιωκτικού! Επικαλούμενη στρατιωτικές πηγές της, η Kommersant αναφέρει πως το ρωσικό Γενικό Επιτελείο σκέφτεται να στείλει στη Συρία 10-12 καταδιωτικά γι' αυτό το σκοπό.
Οι πύραυλοι S-400Όλα αυτά λίγες ώρες μετά την καταγγελία των Τούρκων πως ρωσικές δυνάμεις βομβάρδισαν τουρκικό κονβόι στη Συρία! Βίντεο που γυρίστηκε σε μια μεθοριακή διάβαση στα σύνορα της Συρίας με την επαρχία Κιλίς στη νότια Τουρκία καταγράφει φορτηγά να φλέγονται, έπειτα από μια αεροπορική επιδρομή, την οποία κατήγγειλαν εργαζόμενοι σε οργανώσεις αρωγής. Ο επικεφαλής της συνοριακής διάβασης που ελέγχουν οι αντάρτες στην ίδια περιοχή δήλωσε ότι οι βομβαρδισμοί έπληξαν ένα χώρο στάθμευσης φορτηγών, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν τρεις άνθρωποι.
Νωρίτερα η ρωσική πολεμική αεροπορία διεξήγαγε σφοδρούς βομβαρδισμούς εναντίον των περιοχών που τελούν υπό τον έλεγχο των ανταρτών στην επαρχία Λαττάκεια της Συρίας, σε περιοχή που βρίσκεται σε κοντινή απόσταση στο σημείο όπου καταρρίφθηκε το ρωσικό αεροσκάφος από την τουρκική πολεμική αεροπορία, επισήμαναν αντάρτες και μια μη κυβερνητική οργάνωση.
Ένας διοικητής των δυνάμεων των Τουρκμένων είπε επιπλέον ότι ρωσικά πολεμικά πλοία εκτόξευσαν πυραύλους από τη Μεσόγειο και βαρύ πυροβολικό βομβάρδισε την περιοχή. Οι πληροφορίες ανέφεραν πως το τουρκικό κομβόι μετέφερε ανθρωπιστική βοήθεια, άλλοι πως μετέφερε οικοδομικά υλικά και οι τρίτοι προσκείμενοι στους Ρώσους ανέφεραν πως δεν αποκλείεται να μετέφεραν και παράνομο πετρέλαιο από τους τζιχαντιστές.
Προς οριστική ρήξη των σχέσεών τους;
Τουρκία και Ρωσία περνούν μια ακόμη φάση ρήξης λόγω της κατάρριψης
του μαχητικού αεροσκάφους. Όμως αυτά που συνδέουν Άγκυρα και Μόσχα είναι
περισσότερα από όσα τους χωρίζουν.Η νέα διένεξη σηματοδοτεί μια ακόμη βαθιά τομή στις τουρκορωσικές σχέσεις. «Η κρίση μεταξύ των δύο χωρών έχει ιστορικές καταβολές», υποστηρίζει ο Χασάν Αλί Καρασάρ, τούρκος εμπειρογνώμων, ο οποίος καλεί τη χώρα του να εξετάσει τρόπους άμεσης εκτόνωσης. Κυρίως ο πόλεμος στη Συρία έδωσε αφορμή για νέες εντάσεις.
Η Τουρκία προσανατολίζει την πολιτική της στην αλλαγή κυβέρνησης στη Δαμασκό και στηρίζει τους αντικαθεστωτικούς,που μάχονται κατά του προέδρου Ασάντ. Αντίθετα η Ρωσία συμπληρώνει την πολιτική στήριξη που δίνει στον Ασάντ και με πολεμικές επιχειρήσεις.
Από το Νότιο Αγωγό στον Τουρκικό Αγωγό
Τις περασμένες εβδομάδες η Τουρκία διαμαρτυρήθηκε, σε ασυνήθιστα
έντονο ύφος και πολλές φορές, για τις παραβιάσεις του εναερίου χώρου της
από ρωσικά μαχητικά. Σύμφωνα με δημοσιεύματα του τύπου ο
τούρκος πρόεδρος φέρεται να είπε ότι η χώρα του μπορεί να αγοράσει
φυσικό αέριο και από αλλού. Ακόμη και για το πρώτο τουρκικό πυρηνικό
εργοστάσιο είπε ότι μπορεί να βρει κι άλλους εταίρους πλην της Ρωσίας. Η
επίκληση του φυσικού αερίου αφορά στο μεγαλύτερο ρωσικό σχέδιο επί της
τουρκικής επικράτειας που αποτελεί και ευαίσθητο σημείο. Πριν από περίπου ένα χρόνο η Ρωσία ανακοίνωσε ξαφνικά τη δημιουργία του λεγόμενου Νότιου Αγωγού, που θα μετέφερε ρωσικό φυσικό αέριο από τη Μαύρη Θάλασσα στην ΕΕ, παρακάμπτοντας την Ουκρανία. Παράλληλα, κατά την επίσκεψή του στην Τουρκία πέρυσι τoν Δεκέμβριο, ο Πούτιν ανακοίνωσε άλλον ένα νέο αγωγό, τον Τουρκικό Αγωγό, σχέδιο της Γκάζπρομ για τη μεταφορά φυσικού αερίου μέσω της Τουρκίας μέχρι τα ευρωπαϊκά σύνορα της Ελλάδας.
Η Μόσχα βρίσκεται υπό πίεση χρόνου διότι οι υποδομές είναι ήδη έτοιμες στη ρωσική επικράτεια. Αλλά το πρότζεκτ δεν προχωρά. Το περασμένο καλοκαίρι, η τουρκική πλευρά προέβαλε ως δικαιολογία των καθυστερήσεων δυσκολίες στο σχηματισμό κυβέρνησης. Μέχρι σήμερα σχετική συμφωνία δεν έχει υπογραφεί.
Στο μεταξύ η Γκάζπρομ διόρθωσε τα τουρκικά της σχέδιά προς τα κάτω κάνοντας λόγο για τέσσερις αντί για δύο αγωγούς. Όμως μετά την κατάρριψη του ρωσικού μαχητικού, παρατηρητές θεωρούν ότι το όλο σχέδιο βρίσκεται στον αέρα, παρά το ό,τι μετά τη Γερμανία, η Τουρκία είναι ο δεύτερος σε μέγεθος προμηθευτής ρωσικού φυσικού αερίου.
Ανάμεσα στην ανοιχτή σύγκρουση και το διάλογο
Η ψύχρανση των σχέσεων Άγκυρας – Μόσχας δεν έχει να κάνει μόνο με τη
Συρία. Εντάσεις προκάλεσε και η προσάρτηση της Κριμαίας τον Φεβρουάριο
και Μάρτιο του 2014. Οι Τάταροι της Κριμαίας ζήτησαν τη βοήθεια της
Τουρκίας, αλλά η Άγκυρα τάχθηκε διπλωματικά στο πλευρό της Ουκρανίας. Το θέμα συζητήθηκε πολλές φορές μεταξύ των δύο προέδρων, αλλά δεν κατέληξε ποτέ σε ανοιχτή διαμάχη, αναφέρουν πηγές στην Άγκυρα. Αυτό έγινε φέτος, όταν ο ρώσος πρόεδρος έκανε λόγο για γενοκτονία των Αρμενίων, με αποτέλεσμα ο Ερντογάν να μην παραστεί στους εορτασμούς για τα 70χρονα από τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, όπου είχε προσκληθεί.
Βέβαια η Μόσχα δεν θα πρέπει να ενδιαφέρεται για μια μακρά περίοδο "παγετώνων" με την Άγκυρα κυρίως λόγω του ελέγχου που ασκεί η χώρα στα στενά του Βοσπόρου. Το σημείο είναι στρατηγικής σημασίας διότι ενώνει τη Μεσόγειο με τη Μαύρη Θάλασσα, μέσω του οποίου γίνεται η διέλευση στρατιωτικού υλικού για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις της Μόσχας κατά της Συρίας.
Μέχρι στιγμής ρωσικά πολεμικά περνούν τον Βόσπορο χωρίς πρόβλημα, αλλά σε περίπτωση που αυτό αλλάξει, θα ήταν σοβαρό πλήγμα για τη Ρωσία. Ο στόλος της θα ήταν εγκλωβισμένος.
Παρά τις διαφορές για την Κριμαία και τη Συρία, οι δυο πλευρές ασκήθηκαν το τελευταίο διάστημα στο διάλογο. Τέλος Σεπτεμβρίου, ο Ερντογάν εγκαινίασε τέμενος στη Μόσχα και για τα μέσα Δεκεμβρίου έχουν προγραμματιστεί διαβουλεύσεις σε κυβερνητικό επίπεδο στην Αγία Πετρούπολη. Άγνωστο παραμένει εάν φυσικά πραγματοποιηθούν.
